Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Mehmet AKTAŞ
Mehmet AKTAŞ
Hülya...
Seyit Ahmet UZUN
Seyit Ahmet UZUN
On Akçe Peştamal Veya Zalime Hakkı Söyletmek
 Dr. Ali YALÇIN
Dr. Ali YALÇIN
Kendini Allah´ın Dininde Hissetmek
Ziya GÜNDÜZ
Ziya GÜNDÜZ
Dr. Ayhan Vergili: Hilmi Ziya Ülken Önemli Bir Sosyolog, Felsefeci ve Fikir Adamıdır!
F. Yılmaz ALTUNÖZ
F. Yılmaz ALTUNÖZ
Müdahaleler Günü; Aşura
Bülent ACUN
Bülent ACUN
Kerbela´nın Söylettikleri
Aziz DARICI
Aziz DARICI
Eğitim Sistemimize Dair (2)
Mehmet BEYHAN
Mehmet BEYHAN
Esas Mesele Enerji Paylaşımıdır
Mustafa AYGÜN
Mustafa AYGÜN
Eğitimden Tasarruf olur Mu?
Ramazan DEVECİ
Ramazan DEVECİ
KANIN KILICA GALİP GELDİĞİ YER: KERBELA
Sait ALİOĞLU
Sait ALİOĞLU
İDEOLOJİDEN ARINDIILMIŞ EĞİTİM UFUKLARINA DOĞRU… YENİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI BAŞLIYOR
Abdülhamit KAHRAMAN
Abdülhamit KAHRAMAN
HİCRET NEDİR, NASIL HİCRET EDİLİR?
Necip CENGİL
Necip CENGİL
HERKES AYNADA KENDİSİNE BAKSIN
Nusret AYDEMİR
Nusret AYDEMİR
EĞİTİM SERENCAMIMIZ!
Mustafa DOĞU
Mustafa DOĞU
BA´DE HARABİ´L SURİYE
Yusuf Yavuzyılmaz
Yusuf Yavuzyılmaz
İSLAMCILIK ÜZERİNE GÖZLEMLER (1)
Serdar ÇALIŞ
Serdar ÇALIŞ
ZAM.....
Mustafa GÜL
Mustafa GÜL
MÜSLÜMANLAR ‘KADER´E İNANIYOR MU?
Nevzat KAYA
Nevzat KAYA
Ah Bir Bilseydik Allah´ın Bizim İktidar Olmaya İhtiyacının Olmadığını!
Nejdet DEMİREL
Nejdet DEMİREL
Türkiye´nin İdlib´le İmtihanı
Ramazan KAYAN
Ramazan KAYAN
Annelik tehdit altında diye bir cümle kursak, abartı sayılır mı?
Ferhat Özbadem
Ferhat Özbadem
Allah´ım Beni İmandan Kur´an´dan ve Romandan Mahrum Eyleme (2)
Cafer AKDENİZ
Cafer AKDENİZ
Amerikan Demokrasisi
Ömer Naci YILMAZ
Ömer Naci YILMAZ
1071 MALAZGİRT´İNDEN 2018 MALAZGİRT´İNE
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
İslam, kulluk ve kölelik
Zeynep HAŞEMİ
Zeynep HAŞEMİ
İyilik Meşalesi
Enes TARIM
Enes TARIM
Yezid´den Bugüne Ortodoks İslam
Davut GÜLER
Davut GÜLER
24 Haziran Mesajları
Ümit AKTAŞ
Ümit AKTAŞ
Mental Yorgunluk
Mesut AYDIN
Mesut AYDIN
Bir Eğitim Ayı Ramazan (HUTBE)
Necla Arpa GÜLAÇAR
Necla Arpa GÜLAÇAR
Yola Çıkan Gençlere Yol Verin (Bir gencin hikayesi)
Nezir ERGENÇ
Nezir ERGENÇ
İnsan Hayvanla mı Yoksa Tanrıyla mı Kıyaslanmalı?
Yakup GÜLER
Yakup GÜLER
İşba Noktasına mı Ulaştık Yoksa?
Abdulbaki ÇAĞATAY
Abdulbaki ÇAĞATAY
Son Zamanlarda İslami Camialara Yapılan Saldırıların Arka Planı
Mehmet DEVECİ
Mehmet DEVECİ
Umre Ziyaretimizden Notlar/3
Hasan POSTACI
Hasan POSTACI
Sivil Toplum Kuruluşları Üzerinden Mücadele Dönemi Ve Ak Parti Deneyimi
Mehmet M. GÜLAÇAR
Mehmet M. GÜLAÇAR
BAŞIMIZDA KULAK İSTİYORUZ
Şakir KURTULMUŞ
Şakir KURTULMUŞ
cennetin çocukları olmak...
M. Hanifi TOSUN
M. Hanifi TOSUN
Masumiyet Çağından Mesuliyet Çağına…
Hacı TÜRKAN
Hacı TÜRKAN
Erdoğan Semboldür
Fedakar KIZMAZ
Fedakar KIZMAZ
Raşel, Sen İnsanı Dinden İmandan Edersin!..
Selvigül ŞAHİN
Selvigül ŞAHİN
İnsanlığın Başkenti Kudüs
Fehmi DEMİRBAĞ
Fehmi DEMİRBAĞ
Ayla Seni Seviyorum
Dr. Yunus ÇOLAKOĞLU
Dr. Yunus ÇOLAKOĞLU
İslam Dünyasında Şiddet ve Mikro Nüfuz Alanları
Mehmet ŞEREFOĞLU
Mehmet ŞEREFOĞLU
Bir Taşeronun Rüyası Olan Kadro
Esan GÜL
Esan GÜL
Çocuklarımız ve Adalet
İbrahim GEZER
İbrahim GEZER
Vicdanımız Kanıyor!
Aslan DEĞİRMENCİ
Aslan DEĞİRMENCİ
Selahaddin Eyyubi´siz Ortadoğu Arayışı
İstanbul Hava Durumu
Bugün
Fırtına
22°
17°
Çarşamba
Fırtına
18°
15°
Perşembe
Fırtına
19°
15°
Cuma
Parçalı bulutlu
22°
16°
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
İstanbul için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:34 08:20 13:17 15:37 17:55 19:29
Kargalar ötmeye başlayınca bülbüller susar..

Mevlana
DOLAR
6.2287
EURO
7.3234
Bir Edebiyatçı ve Makame Ustası Olarak: Zemahşeri
"Bütün sırların ortaya serileceği gün, beni kulların içinde rezil etme Allah´ım.” “Ömür kısa ve dönüş yalnız Allah´adır. Bu taksiratın niçindir?"
Tarih: 23.2.2018 08:04:50
Ferhat Özbadem

Daha çok ‘Keşşaf´ adlı tefsiri ile tanınan Zemahşeri aynı zamanda iyi bir edebiyatçı ve makame ustasıdır. 1075 yılında bugün Türkmenistan sınırları içinde olan Köroğlu ilçesinin Zemahşer beldesinde dünyaya gelmiştir. Mekke´de Kabe´ye yakın bir yerde uzun süre ikamet ettiği için kendisine Carullah denmiştir. Dindar bir aile ortamında yetişmiştir. Ailesi fakir bir aile olduğundan babası kendisini ilk önce terziliğe göndermiştir. Sonrasında ilme olan merakı ve alakasından dolayı terziliği bırakmıştır.

Zemahşari´nin babası Selçuklu Veziri Müeyyidülmülk tarafından siyasi gerekçelerle hapsedilmiş ve hapiste vefat etmiştir. Genç yaşta kangren olan ayağının biri kesilmiştir. Ayağı kesildikten sonra takma ayak ile hayatını devam ettirmiştir. Birçok alimden, özellikle de mutezile alimlerinden ilim tahsil etmiştir. İlim öğrenirken Arapça ve edebiyat dersleri almıştır. 1143 yılında vefat etmiştir.

Arap dili ve şiirine hakim olan Zemahşeri hem iyi bir şair hem de iyi bir nesircidir. “Zemahşeri, Selçuklu Veziri Nizamülmülk´e yazdığı bir şiirde değersiz kişilerin yüksek makamlara geçtiğinden şikâyette bulunup kendisinin üstün meziyetlerinden dolayı lâyık olduğu makama getirilmesini istedi. Fakat muhtemelen kendini çok övmesi ve Mutezile olmakla iftihar etmesi gibi sebeplerle beklediği ilgiyi göremedi. Bunun üzerine Harizm´den ayrılıp Horasan´a gitti; bazı devlet adamlarıyla görüştü ve bir kasidesinde Mücirüddevle el-Erdistani´yi methetti. Ardından İsfahan´a geçti; burada da Melikşah´ın oğlu Muhammed´le yakın ilişki kurup onu öven şiirler yazdı.” (TDV İslam ansiklopedisi)

Zemahşeri 1118 yılında şiddetli bir hastalığa yakalandı. Bu sırada gördüğü bir rüya üzerine devlet adamlarına bir daha methiye yazmamaya, onlardan ihsan ve makam talep etmemeye karar verdi. Daha çok ekonomik sıkıntılardan dolayı devlet adamlarına şiir yazmayı terk ettikten sonra dini, ahlaki şiirler yazmaya başladı.

Zemahşeri, Arap Edebiyatında "Makame" olarak adlandırılan türde zirve yapmıştır.

Makame,  kendisinde bir kahramanın başından geçen olayların ravinin diliyle edebi bir şekilde anlatılan kısa hikayedir. Zemahşeri hem sözlü olarak hem de yazılı olarak makame türü eserler ortaya koymuştur. Bazı edebiyat üstatları her türlü edebi konuşma ve bu konuşmaları içeren eserlerin makame olduğunu ifade etmişlerdir.

Makamelerde edebi sanatlar en yoğun şekilde kullanılır. Makamelerde kahraman sürekli birilerinden bir şeyler almak çabasındadır. Edebi ve ikna edici sözler ile genel olarak amacına ulaşır. “Makamelerde, makame yazarları bütün birikimlerini ve ustalıklarını ortaya dökerler. Bunun için makamelerde Arapların atasözlerini, şiirlerini, yemeklerini, giyinişlerini, atlarını, savaşlarını, kullandıkları garip kelimeleri, bulmacalarını ve fıkhi birçok meseleyi bulmak mümkündür. Bundan dolayı, makameler özellikle Arap dili yönünden birer ansiklopedik hazinedir.” (Dr. M. Edip ÇAĞMAR, Dicle ünv. İlahiyat fak. Dergisi)

Zemahşeri, makame türünden iki eser kaleme almıştır. Biri Makamat diğeri Etvakuz  Zeheb´tir. Makamelerini kısa tutan Zemahşeri, derin edebi bir üslup ve vermek istediği mesajı açık ve net veren bir anlayışla makamalerini kaleme almıştır. Makamelerinde Kur´an ayetlerinin manaları, hadisler ve Arap atasözleri yoğunlukla kullanılmaktadır. Dini içerikli makameler yazan Zamehşeri´nin makamelerinin birkaçının ismi şöyledir. Takva Makamesi, Zühd Makamesi, İhlas Makamesi, İrşad Makamesi.

Zemahşeri´nin makamelerinde ayet manaları çokça kullanılmıştır demiştik. Şimdi bu tür makamelerinden birkaçına birlikte bakalım.

"Bütün sırların ortaya serileceği gün, beni kulların içinde rezil etme Allah´ım.”

“Ömür kısa ve dönüş yalnız Allah´adır. Bu taksiratın niçindir?"

"Sen iki şey arasında kalmaktasın: Bunlar, kendinden sonra pişmanlık ile nedamet gelen bir anlık lezzet…”

"Dünyanın gerektirdiği sonuç, onu terk etmeyi gerektirmeseydi, Allah katında bir sivrisineğin kanadı kadar değeri olurdu."

"Günler durmadan geçmekte; geceler ise, sürekli senin gücünü zayıflatmaktadır.”

“Yaptığın kötülüklerden hiçbirinin önemsiz olduğunu söyleme. O kötülük sana göre, bir hurmanın çekirdeğindeki küçük bir delik kadar olabilir; fakat onun, Allah katında hurma ağacı kadar büyük olması ihtimali vardır."

"Gece ve gündüzün sürekli gidip gelmeleriyle her yeni şey eskimekte ve onların birbirlerini takip etmeleriyle her keskin şey de körelmektedir. Güneşin doğuş ve batışı insanı mezara koymaktadır. Zaman dün, bugün ve yarından; hayat ise darlık ve bolluktan başka bir şey değildir. Bunlardan hangisinin insan için, takdir edildiği müphemdir. Bu müphemliği açığa çıkarmak için zaman görevlendirilmiştir.”

Zemahşeri makamelerinde okuyucuyu/dinleyiciyi tefekküre yönelten, iyiliğe doğru sevk eden, kalbini harekete geçiren güçlü bir edebi dil kullanır. Zıtlıklar üzerinden kıyası çokça kullanır. Her makamesinde iki üç edebi sanat kullanır. Edebi sanatlardan en fazla seci sanatını kullanır. Seci sanatı ile birlikte cinas, teşbih, mecaz sanatlarını da yoğunlukla kullanır.

En meşhur eseri Keşşaf tefsiri tercümesi devam eden Zemahşeri´nin diğer eserlerinin de (özellikle edebiyat ile ilgili olan eserlerinin) tercüme edilmesi kültür ve düşünce dünyamıza büyük katkılar sağlayacaktır.

Ferhat Özbadem

 

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Sayfa: