AK PARTİLİ BELEDİYE BAŞKANI ENVER YILMAZ İSTİFA ETTİ
AK PARTİLİ BELEDİYE BAŞKANI ENVER YILMAZ İSTİFA ETTİ
AK Parti Ordu Büyükşehir Belediye Başkanı Enver Yılmaz istifa ettiğini açıkladı.
SON DAKİKA! PUTİN: BUNU TÜRKİYE İLE OLAN UÇAK OLAYI İLE KARŞILAŞTIRMAYIN
SON DAKİKA! PUTİN: BUNU TÜRKİYE İLE OLAN UÇAK OLAYI İLE KARŞILAŞTIRMAYIN
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İsrail´in dün Suriye´de yol açtığı İl-20 uçağı trajedisi ile TSK tarafından 2015 yılında Rus uçağının düşürülmesinin karşılaştırılmaması gerektiğini, iki durumun birbirinden farklı olduğunu söyledi.
BAKANLIKTAN DİKKAT ÇEKEN ´3. HAVALİMANI´ AÇIKLAMASI
BAKANLIKTAN DİKKAT ÇEKEN ´3. HAVALİMANI´ AÇIKLAMASI
Türkiye´nin dev projelerinden olan İstanbul Yeni Havalimanı ile ilgili Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından açıklama geldi. Bakanlık açıklamasında, "Bazı çevreler ´3. Havalimanını 29 Ekim´de açamayacaklar´ iddiasıyla milletimizin moralini bozma gayretindedir." ifadelerine yer verdi.
İSRAİL RUSYA´NIN SUÇLAMASINI REDDETTİ
İSRAİL RUSYA´NIN SUÇLAMASINI REDDETTİ
İsrail, Rus askeri uçağının Suriye´de Esed güçleri tarafından vurularak düşürülmesinde sorumluluğu olduğu suçlamasını reddetti.
SON DAKİKA! BAKAN AÇIKLADI: 5 İLE BÜYÜK MÜJDE
SON DAKİKA! BAKAN AÇIKLADI: 5 İLE BÜYÜK MÜJDE
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, "İzmir, Gaziantep, Mersin, Konya ve Kayseri model fabrika projelerinin de planlaması yapıldı ve fon kaynakları bulundu" dedi.
KAYSERİ´DE DAEŞ OPERASYONU! SÖZDE "SİNCAR ASKERİ EMİRİ" VE OĞLU YAKALANDI
KAYSERİ´DE DAEŞ OPERASYONU! SÖZDE "SİNCAR ASKERİ EMİRİ" VE OĞLU YAKALANDI
Kayseri Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi ekiplerince, terör örgütü DAEŞ´e yönelik gerçekleştirilen operasyonda örgütün sözde "Sincar askeri emiri" Irak uyruklu Abdülhalık Kurdi ile Telafer´de örgüt adına faaliyet yürüten oğlu Mehdi Kurdi gözaltına alındı.
SON DAKİKA! MİT´TE FETÖ OPERASYONU: 15 ASTSUBAYA GÖZALTI
SON DAKİKA! MİT´TE FETÖ OPERASYONU: 15 ASTSUBAYA GÖZALTI
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, MİT Sinyal İstihbarat Dairesi bünyesinde görevli askerlere yönelik yürütülen FETÖ soruşturmasında aktif görevde olan 15 astsubay hakkında gözaltı kararı verildiğini açıkladı.
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Ramazan DEVECİ
Ramazan DEVECİ
KANIN KILICA GALİP GELDİĞİ YER: KERBELA
Sait ALİOĞLU
Sait ALİOĞLU
İDEOLOJİDEN ARINDIILMIŞ EĞİTİM UFUKLARINA DOĞRU… YENİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI BAŞLIYOR
Abdülhamit KAHRAMAN
Abdülhamit KAHRAMAN
HİCRET NEDİR, NASIL HİCRET EDİLİR?
Seyit Ahmet UZUN
Seyit Ahmet UZUN
BALIKÇIL KUŞ VE DÜŞMANIN EĞİTİM FELSEFESİYLE NESİL YETİŞTİRMEK
Necip CENGİL
Necip CENGİL
HERKES AYNADA KENDİSİNE BAKSIN
Nusret AYDEMİR
Nusret AYDEMİR
EĞİTİM SERENCAMIMIZ!
Mustafa DOĞU
Mustafa DOĞU
BA´DE HARABİ´L SURİYE
Yusuf Yavuzyılmaz
Yusuf Yavuzyılmaz
İSLAMCILIK ÜZERİNE GÖZLEMLER (1)
Serdar ÇALIŞ
Serdar ÇALIŞ
ZAM.....
Mustafa GÜL
Mustafa GÜL
MÜSLÜMANLAR ‘KADER´E İNANIYOR MU?
F. Yılmaz ALTUNÖZ
F. Yılmaz ALTUNÖZ
HİCRET MÜSLÜMAN OLARAK KALABİLMEYİ BAŞARMAKTIR
Nevzat KAYA
Nevzat KAYA
Ah Bir Bilseydik Allah´ın Bizim İktidar Olmaya İhtiyacının Olmadığını!
Aziz DARICI
Aziz DARICI
Eğitim Sistemimize Dair (I)
Nejdet DEMİREL
Nejdet DEMİREL
Türkiye´nin İdlib´le İmtihanı
Ramazan KAYAN
Ramazan KAYAN
Annelik tehdit altında diye bir cümle kursak, abartı sayılır mı?
Ziya GÜNDÜZ
Ziya GÜNDÜZ
Türkiye´de okuma oranı düşük diyenler, ne kadar okuyor?
Ferhat Özbadem
Ferhat Özbadem
Allah´ım Beni İmandan Kur´an´dan ve Romandan Mahrum Eyleme (2)
Mehmet BEYHAN
Mehmet BEYHAN
İdlib´e Kapsamlı Bir Operasyon Olursa…
Cafer AKDENİZ
Cafer AKDENİZ
Amerikan Demokrasisi
Mehmet AKTAŞ
Mehmet AKTAŞ
Elma Şekeri...
Ömer Naci YILMAZ
Ömer Naci YILMAZ
1071 MALAZGİRT´İNDEN 2018 MALAZGİRT´İNE
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
İslam, kulluk ve kölelik
 Dr. Ali YALÇIN
Dr. Ali YALÇIN
MUHAFAZAKÂR İKTİDARLARDA RABBANİ DİNİN SANALLAŞMASI
Zeynep HAŞEMİ
Zeynep HAŞEMİ
İyilik Meşalesi
Enes TARIM
Enes TARIM
Yezid´den Bugüne Ortodoks İslam
Davut GÜLER
Davut GÜLER
24 Haziran Mesajları
Ümit AKTAŞ
Ümit AKTAŞ
Mental Yorgunluk
Mustafa AYGÜN
Mustafa AYGÜN
İnanç Sömürüsü Ve Eğitim
Mesut AYDIN
Mesut AYDIN
Bir Eğitim Ayı Ramazan (HUTBE)
Necla Arpa GÜLAÇAR
Necla Arpa GÜLAÇAR
Yola Çıkan Gençlere Yol Verin (Bir gencin hikayesi)
Bülent ACUN
Bülent ACUN
Biz Oruçluyuz
Nezir ERGENÇ
Nezir ERGENÇ
İnsan Hayvanla mı Yoksa Tanrıyla mı Kıyaslanmalı?
Yakup GÜLER
Yakup GÜLER
İşba Noktasına mı Ulaştık Yoksa?
Abdulbaki ÇAĞATAY
Abdulbaki ÇAĞATAY
Son Zamanlarda İslami Camialara Yapılan Saldırıların Arka Planı
Mehmet DEVECİ
Mehmet DEVECİ
Umre Ziyaretimizden Notlar/3
Hasan POSTACI
Hasan POSTACI
Sivil Toplum Kuruluşları Üzerinden Mücadele Dönemi Ve Ak Parti Deneyimi
Mehmet M. GÜLAÇAR
Mehmet M. GÜLAÇAR
BAŞIMIZDA KULAK İSTİYORUZ
Şakir KURTULMUŞ
Şakir KURTULMUŞ
cennetin çocukları olmak...
M. Hanifi TOSUN
M. Hanifi TOSUN
Masumiyet Çağından Mesuliyet Çağına…
Hacı TÜRKAN
Hacı TÜRKAN
Erdoğan Semboldür
Fedakar KIZMAZ
Fedakar KIZMAZ
Raşel, Sen İnsanı Dinden İmandan Edersin!..
Selvigül ŞAHİN
Selvigül ŞAHİN
İnsanlığın Başkenti Kudüs
Fehmi DEMİRBAĞ
Fehmi DEMİRBAĞ
Ayla Seni Seviyorum
Dr. Yunus ÇOLAKOĞLU
Dr. Yunus ÇOLAKOĞLU
İslam Dünyasında Şiddet ve Mikro Nüfuz Alanları
Mehmet ŞEREFOĞLU
Mehmet ŞEREFOĞLU
Bir Taşeronun Rüyası Olan Kadro
Esan GÜL
Esan GÜL
Çocuklarımız ve Adalet
İbrahim GEZER
İbrahim GEZER
Vicdanımız Kanıyor!
Aslan DEĞİRMENCİ
Aslan DEĞİRMENCİ
Selahaddin Eyyubi´siz Ortadoğu Arayışı
İstanbul Hava Durumu
Bugün
Güneşli
25°
21°
Çarşamba
Parçalı bulutlu
24°
20°
Perşembe
Parçalı bulutlu
25°
20°
Cuma
Parçalı bulutlu
25°
20°
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
İstanbul için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:34 08:20 13:17 15:37 17:55 19:29
Hepimiz ölümün nişanlısıyız…

CENAP ŞEHABETTİN
DOLAR
6.3635
EURO
7.4387
KÜRESEL DÜZENSİZLİK VE ORTADOĞU
Batılı ülkelerin bölgeye müdahaleleri ve beraberindeki gelişmeler, Ortadoğu´daki halkların, bu uluslararası sistemin meşruluğuna karşı sorgusunun artmasına neden oldu.
Tarih: 13.9.2018 17:59:36

13. 09. 2018 Perşembe

İSTANBUL - Orhan Karaoğlu(*)

Uluslararası sistemin en önemli aktörü olan devlet sistemleri, 1648 yılında Avrupa ülkeleri arasında 30 yıl süren savaştan sonra yapılan Vestfalya barışıyla ortaya çıkmıştı. Avrupa ülkeleri için, devletlerin içişlerine karışmama, sınırların değişmezliği, devletlerin bağımsız egemenliği ve Avrupalı ülkeler tarafından oluşturulan uluslararası hukuk kurallarına uyma şeklinde geliştirilen Vestfalya anlaşmasıyla oluşturulan dünya düzeni daha sonra diğer Avrupalı ülkeler ve Kuzey Amerika için de geçerli olmuş, bu sisteme karşı çıkan ülkeler (I. ve II. Dünya Savaşı´nda Almanya, II. Dünya Savaşı´nda İtalya ve Japonya gibi) sistemin güçlü ülkeleri tarafından cezalandırılmıştı.

II. Dünya Savaşı´ndan sonra kurulan yapı, geleneksel güç sistemiyle Amerikan idealizminden oluşurken, dünya sisteminin yönetilmesi için Birleşmiş Milletler gibi uluslararası örgütler de ihdas edilmişti. Serbest piyasa ekonomisinin yayılması için sömürge altındaki devletler bağımsızlıklarına kavuşturulurken bu yapılanmayla, savaşların ardından dünyada barışının sağlanacağı düşünülmüştü. Bu düzen Sovyetler Birliği´nin karşı çıkışıyla iki kutuplu bir yapıya evrilirken, Soğuk Savaş´ın başlamasıyla, ülkeler karşı karşıya gelmese de vekalet savaşları üzerinden birbirleriyle mücadele etmişlerdi.

1961 yılında doğu ve batı Berlin arasında önce basit bir dikenli tel iken sonra çelik ve tuğlayla örülen 46 kilometre uzunluğundaki bir yapıya dönüşen Berlin duvarının 1989 yılında yıkılışından sonra, uluslararası ilişkiler alanında temel söylemlerin ve kavramların değiştiği, yeni paradigmaların oluştuğu bir döneme girildiği kabul edildi. I. Dünya Savaşı´nın “tüm savaşlara son veren savaş” olarak tanımlanışı gibi, Soğuk Savaş´ın bitmesiyle de tüm duvarların yıkılacağı düşünülüyordu. Francis Fukuyama´nın 1989 yılında yazdığı “Tarihin Sonu” makalesinde öne sürdüğü tezler zamanın ruhunun da etkisiyle entelektüel dünyayı fazlasıyla etkilemişti. Makalede özetle, liberal demokrasinin ve kapitalizmin zaferinin sonunda, dünya tarihinin nihai aşamada bu zafer üzerine şekilleneceği ve “tarihin sonunun” geldiği anlatılıyordu.

Küreselleşme dalgası

Küreselleşme dalgası özellikle 90´lı yıllarda bütün dünyada şiddetli bir şekilde hissedildi. Bu yıllarda ciddi akademik çevrelerde, ulus devlet kavramının sonunun geldiği, “jeopolitika” gibi kavramların öneminin kalmadığı yönünde tartışmalar dönüyordu. Bu dönemde kapitalizmin merkezinde jeopolitik bir mücadeleye girecek güçlü aktörler yoktu ve Batı dışındaki aktörler olarak Rusya ve Çin´de ise bunu zorlayacak kapasite yoktu. Doğu blokunun yıkılması ve Çin´in giderek yabancı sermaye çekmeye başlaması, Batı´da sıkışmış sermaye için yeni alanlar açmış, küresel kapitalizm için rahatlama sağlamıştı. ABD Almanya´nın Balkanları ve eski Doğu Avrupa´yı ekonomik hinterlandı haline getirmesine göz yummuş, ama siyasal etki alanı haline getirmesine müdahale ederek engellemişti. Rusya´ya eski Sovyet coğrafyasında bir alan tanınmış, onun dışına çıkmaya ise Rusya´nın gücü yetmemişti. Çin ise henüz jeopolitik bir oyuna girebilecek durumda değildi.

Bu koşullarda, ABD hakim çevreleri ve özellikle finans kapitali, Avrupa burjuvazisiyle birlikte yeni bir küresel hamle başlatıp sermayenin üstünlüğünü bütün dünyaya kabul ettirmeye girişti. 90´lar kapitalizmin tarihindeki en liberal dönem oldu; bir tür “liberal enternasyonalizm” zorlandı, sermayenin (özellikle Batı sermayesinin) imparatorluğunda bir dünya kurmak denendi.

80´li yıllarla birlikte serbest ticaret ve açık sermaye piyasası mantığıyla şekillenen küresel ekonomik düzen, 2008 ekonomik krizinin ardından kırılmaya başladı. ABD ve Avrupa Birliği ülkelerinin yaşadığı bu ekonomik kriz sonrası uluslararası sistem çatırdamaya başlamış, bu çatırdamanın bölgesel yansımaları da özellikle Ortadoğu bağlamında sert olmuştu.

Küreselleşme dalgası devam ederken, 2000´lerden itibaren önce 11 Eylül ile ABD´nin Afganistan ve Irak işgalleri, ardından Rusya ve Çin´in farklı nedenlerle güçlenmeye başlamaları, hem küreselleşmenin içeriğinde hem de jeopolitika anlamında yeni değişimler meydana getirdi. Özellikle Ortadoğu bölgesi bu değişim dalgasından fazlasıyla etkilendi.

Ortadoğu´ya yansıyanlar

Ortadoğu ülkeleri II. Dünya Savaşından sonra kurulan uluslararası düzende, küresel aktörlerin enerji çıkarları, Arap-İsrail Savaşları, askeri darbeler ve otoriter diktacı yönetimler içinde yaşadılar. SSCB´nin çökmesiyle uluslararası düzende de nefes almaları mümkün olmadı. Batılı ülkelerin bölgeye müdahaleleri, rejim değiştirme çabaları, Irak´a müdahale ve sonrasında ortaya çıkan gelişmeler, Ortadoğu´daki halkların Batı´nın ortaya koyduğu bu uluslararası sistemin meşruluğu hakkındaki sorgularının artmasına neden oldu.

Özellikle 2003 yılında ABD´nin Irak´a müdahalesi sonrası başlayan kaosa etnik-mezhebi kimliklerin de dahil olmasıyla bölge, içinden çıkılamayan çatışmalar sarmalına girmiş oldu. 2006 Hizbullah-Lübnan savaşıyla ve 2010 yılında başlayan “Arap Baharı” dalgasıyla bölgede kaos derinleşti. Başlarda Arap Baharı ile “Batı tipi demokrasilerin” bölgeye yerleşeceği beklentisi hakimdi. Fakat Mısır´da gerçekleşen askeri darbe ve Suriye iç savaşında görüldüğü üzere, statükocu güçler değişime izin vermeyerek bölgeyi içinden çıkılmaz bir girdaba sürüklediler. Ardından DEAŞ´ın ortaya çıkmasıyla bölgedeki düzensizlik hali birçok kırılma ve meydan okumayı açığa çıkardı. DEAŞ´ın Suriye ve Irak´taki varlığıyla birlikte, bölgesel ve küresel aktörlerin bölgedeki varlıklarının daha da artması, jeopolitik ve jeo-ekonomik mücadelelerin iç içe geçmesine neden oldu. Bölgesel bir statükonun veya dengenin kurulmamış olması, bölgesel siyasetin de çok değişken ve kaygan bir zeminde cereyan etmesi, bölgedeki ana güçler arasındaki rekabeti kızıştıran, meselelerin geçireceği muhtemel evrimleri kestirmeyi güçleştiren bir duruma yol açtı.

DEAŞ sonrası mücadele alanlarına İran´ın dahil olması ve İran´ın Şii milisler üzerinden bölgede son yıllarda artan varlığına yönelik ABD, İsrail ve Suudi Arabistan tepkisi, bölgedeki çatışmalar silsilesinin devam edeceğine dair önemli işaretler veriyor.

Değişen dengeler

Sonuç olarak, her şeyden önce, uluslararası sistemin yapısını askeri-stratejik, siyasal ve ekonomik açılardan tek düzeyde ele almak artık kolay ve mümkün değil. Günümüz dünyasında örneğin Brezilya, Türkiye, Hindistan, Norveç, Güney Kore, Güney Afrika gibi ülkeleri uluslararası sistem içerisinde belirli bir yere oturtmak, sahip oldukları etki imkânlarına göre sınıflandırmak gerektiğinde, bu zorluk açıkça görülüyor.

Öte yandan, 80´lerin sonlarında çöküşe geçtiği yönündeki tahminlere karşın “süper güçler” mücadelesinde ayakta kalan ve bugün için “dünyanın en güçlü devleti” unvanına sahip olan ABD´nin, uluslararası sistemin her düzeyde tepesinde yer aldığı keskin bir hiyerarşik yapıdan bahsetmek de mümkün değil.

İki kutuplu sistemde, özellikle de sistemin kutupluluğunun “sıkılaştığı” dönemlerde, uluslararası sistemin bütününü etkileyen/belirleyen faktörler, sistemdeki alt sistemlerin de en önemli girdilerini oluşturmaktaydı. Bir başka deyişle, alt sistemlerin, sistemin bütününden otonom olma imkânları pek fazla değildi. Yeni uluslararası sistemde ise bu durum değişti ve hâlâ değişiyor. Alt sistemlere ilişkin olay ve olguların tahlilinde, eskiden olduğu gibi sorunları sadece ABD-SSCB rekabeti gibi sistemik bir temel belirleyiciyle açıklamak, ona indirgemek artık pek mümkün değil.

Yeni gelişen jeopolitik çatışma alanları, Ortadoğu, Latin Amerika, Asya ve Afrika devletlerinin uluslararası düzenin kurallarını oluşturan uluslararası hukuka ve uluslararası düzene bakışındaki değişiklikler, yeni mücadele alanlarının doğuşunu haber veriyor.

Bu süreçte, “süper güç” olan bir hegemon devletin uluslararası sorunlarla kendi başına baş edemeyeceği ve sistemi tehdit eden hatalar yapabileceğini görüldü. Örnek olarak ABD´nin Suriye, Irak, Afganistan, Libya´daki başarısızlıklarını verebiliriz.

Ezcümle, binlerce yıllık insanlık tarihi bir değişim ve dönüşümün hikayesidir; Heraklitos´un dediği gibi “değişmeyen tek şey değişimin kendisidir”. Dünyadaki bu değişimde bazen küresel siyasi ortamdaki güç kaymaları ya da savaşlar, bazen büyük çaplı ekonomik krizler, bazen de küresel felaketler ve teknolojik yenilikler radikal değişikliklere zemin hazırladı. Uluslararası alanda diğer devletleri, kültürleri, coğrafyaları temsil edebilecek yeni bölgesel ve küresel güçlerin sistem içinde olduğu yeni bir dünya düzenine doğru dünyanın evrilmesi artık kaçınılmazdır.

(*)Uluslararası ilişkiler uzmanı Orhan Karaoğlu Ortadoğu politikaları alanında çalışmaktadır.








Kaynak: AA

Anahtar Kelimeler: KÜRESEL DÜZENSİZLİK ORTADOĞU
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
SÜRDÜREBİLİRLİK İÇİN ‘ÜRETİM VE TÜKETİM´ ALIŞKANLIKLARINDA DEĞİŞİM ŞART
SÜRDÜREBİLİRLİK İÇİN ‘ÜRETİM VE TÜKETİM´ ALIŞKANLIKLARINDA DEĞİŞİM ŞART
Küresel ısınma ve iklim değişikliği ile mücadelede öne çıkan noktalar, "küresel ortalama sıcaklık artışının sınırlandırılması, fosil yakıtların aşamalı olarak azaltılması, ciddi temiz enerji yatırımlarının hızlandırılması" oldu.
SOÇİ ANLAŞMASI NE GETİRDİ
SOÇİ ANLAŞMASI NE GETİRDİ
Soçi´deki mutabakatla Türkiye´ye yönelik büyük bir mülteci akınının önüne geçilmiştir. Gerçekleşmesi halinde ister Türkiye´nin güney illerinde isterse Fırat Kalkanı ve Afrin bölgelerinde büyük sorunlara neden olabilecek yoğun bir göç engellenmiştir.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER´İN KADERİ
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER´İN KADERİ
BM, ilk kurulduğu günden itibaren kritik tüm konularda işlevsizleşmiş ve sadece bir tek konuda, Kore müdahalesi dışında, hep yanlışlıkla işlemiş bir örgüt.
Üçüncü havalimanı yalanlar ve gerçekler
Üçüncü havalimanı yalanlar ve gerçekler
Mahmut Övür - 18.09.2018
İŞ´i bilene bırakın!..
İŞ´i bilene bırakın!..
Ahmet Takan- 18.09.2018
ABD´nin Suriye´de yeni tavrı
ABD´nin Suriye´de yeni tavrı
Serdar Turgut - 18.09.2018
Talim ve terbiye
Talim ve terbiye
Oral Çalışlar - 18.09.2018
Haçlı İttifakı Macaristan´dan ne istiyor?
Haçlı İttifakı Macaristan´dan ne istiyor?
Akif Beki- 18.09.2018
Can Dündar ne yaptın sen!
Can Dündar ne yaptın sen!
Abdurrahman Dilipak
Devletler arası pazarlıklar canlı yayınlanmamalıdır
Devletler arası pazarlıklar canlı yayınlanmamalıdır
Mehmet Barlas - 18.09.2018
İş Bankası örnek olayı: CHP neden başarısız?
İş Bankası örnek olayı: CHP neden başarısız?
Ahmet Hakan - 18.09.2018
3. havalimanı, işçi hakları ve ölümler
3. havalimanı, işçi hakları ve ölümler
Pınar Doğu - 18.09.2018