Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Ali BULAÇ
Ali BULAÇ
Kelam-ı Muhammed: Dil, toplum, kültür
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
21. Yüzyılda eğitim
Mehmet BEYHAN
Mehmet BEYHAN
Yeni Zelanda Katliamının Arkasında İsrail mi var?
Nejdet DEMİREL
Nejdet DEMİREL
İSLAMİ DAYANIŞMA CEMİYETİ ve MÜSLÜMANLARIN BU TARZ OLUŞUMLARA OLAN İHTİYACI
Yusuf YAVUZYILMAZ
Yusuf YAVUZYILMAZ
Dinin araçsallaştırılması
Veysel TAY
Veysel TAY
İngiltere-Yeni Zelanda-Suriye-YPG-Pentagon-Türkiye-Erken Genel Seçim; Çoklu Denkleminde 31 Mart Seçimleri ve Beka Meselesi - 1
Bülent ACUN
Bülent ACUN
Teröre lanet, şehitlere rahmet, ümmete vahdet
Halil ÇİFTÇİ
Halil ÇİFTÇİ
Terör değil de nedir?
Aziz DARICI
Aziz DARICI
İçimiz acıyor. Ama…
Necip CENGİL
Necip CENGİL
Yeni Zelanda Doğu mu Batı mı?
Engin GÜLTEKİN
Engin GÜLTEKİN
İNSANIN ANLAM VE ARAYIŞ SERÜVENİ
Mehmet AKTAŞ
Mehmet AKTAŞ
Allah´ın emri, şeytanın kavliyle..
Abdulbaki ÇAĞATAY
Abdulbaki ÇAĞATAY
CAMİ ŞEHİTLERİ DUASI
Nevzat KAYA
Nevzat KAYA
SON FİRAVUN
Ömer Naci YILMAZ
Ömer Naci YILMAZ
ÇANAKKALE RUHUNU BİZ UNUTTUK ONLAR UNUTMADI
Mustafa AYGÜN
Mustafa AYGÜN
YENİ ZELANDA KATLİAMI VE MİSYONERLİK
Enes TARIM
Enes TARIM
OTORİTER SEÇİLMİŞLİK
Ramazan KAYAN
Ramazan KAYAN
Benden geçti artık!
Muhammet YETİŞ
Muhammet YETİŞ
ADALET Mİ, MASLAHAT MI?
Mustafa DOĞU
Mustafa DOĞU
TREN METAFORU
 Dr. Ali YALÇIN
Dr. Ali YALÇIN
BİRLİKTELİKTE DEĞERLER TEMELLİ VASAT DURUŞ
Ümit AKTAŞ
Ümit AKTAŞ
Bu Kez Mizansen Eksik mi Kaldı?
Davut GÜLER
Davut GÜLER
Medine Sözleşmesi Bağlamından Birlikte Yaşamanın Mümkünlüğü! (1) *
Seyit Ahmet UZUN
Seyit Ahmet UZUN
Kokuşan İnsanlık
Selvigül ŞAHİN
Selvigül ŞAHİN
Zindandan şehadete yürüyenlere dua!..
Ramazan Keskin
Ramazan Keskin
ADALET
Mahmut HAMDERCİ
Mahmut HAMDERCİ
"Sosyal Belediyecilikte MİLLİ GÖRÜŞ Yerel Yönetim Örnekliği" Kitabının Yazarı Mahmut Hamdemirci´nin Seçim Değerlendirilmesi (2)
F. Yılmaz ALTUNÖZ
F. Yılmaz ALTUNÖZ
DİSK, HAK-İŞ, MEMUR-SEN
Hasan ŞEREFOĞLU
Hasan ŞEREFOĞLU
Sana Yapılmak İstemediğini Neden Bana Yapıyorsun
Abdülhamit KAHRAMAN
Abdülhamit KAHRAMAN
Anadolu Gerçekten Çok Dolu
Necla Arpa GÜLAÇAR
Necla Arpa GÜLAÇAR
Hafızalardaki Kara Leke
Cafer AKDENİZ
Cafer AKDENİZ
Seçim ve Adalet
Cüneyt TORAMAN
Cüneyt TORAMAN
17/25 Aralık Kumpası!
Sait ALİOĞLU
Sait ALİOĞLU
Deizm ve ‘Dindarlık´
Şakir KURTULMUŞ
Şakir KURTULMUŞ
Yeni Devir Kültür Edebiyat Sayfaları Arasında…
Ramazan DEVECİ
Ramazan DEVECİ
İmam Humeyni Düşüncesinde ve İslam Devrimi´nin 40 Yıllık Sürecinde İslami Vahdet
Turan YAMAN
Turan YAMAN
Muhammed Tayyip Okiç: Hocaların Hocası
Mustafa GÜL
Mustafa GÜL
Hiçbir Nebi, Bir Dakika Sonrayı Bilemez
Bayram YILMAZ
Bayram YILMAZ
Çiçero “Bir gün bir Türk…”
Nuri YILMAZ
Nuri YILMAZ
Belediye Seçimlerinden Ne Kadar Ümitli Olalım?
Hasan POSTACI
Hasan POSTACI
Bir İktidar Alanı Olarak Yerel Yönetimler
İbrahim GEZER
İbrahim GEZER
Gideceği Yeri Bilmeyen Kaptanlar Diyarı…
Ferhat Özbadem
Ferhat Özbadem
Beyni-Tezkiretü´ş-şu`ar
Ziya GÜNDÜZ
Ziya GÜNDÜZ
Büyük Yürüyüşler Okumakla Başlar!
Dr. Necmettin Acar
Dr. Necmettin Acar
Suudi Rejimini Bekleyen Asıl Tehlike Taht Kavgaları
Esat HOCALAR
Esat HOCALAR
Manzarayı Umumiye
Muhittin BAĞCI
Muhittin BAĞCI
Uyanış
Celal TAHİR
Celal TAHİR
Ehliyet, Liyakat ve Sadakat
Mustafa Sefa ÇAKIR
Mustafa Sefa ÇAKIR
Ey Aziz Öğretmen!
Yakup GÜLER
Yakup GÜLER
Darbelerle Gelişen Türkiye!
Nusret AYDEMİR
Nusret AYDEMİR
EĞİTİM SERENCAMIMIZ!
Serdar ÇALIŞ
Serdar ÇALIŞ
ZAM.....
Zeynep HAŞEMİ
Zeynep HAŞEMİ
İyilik Meşalesi
Mesut AYDIN
Mesut AYDIN
Bir Eğitim Ayı Ramazan (HUTBE)
Nezir ERGENÇ
Nezir ERGENÇ
İnsan Hayvanla mı Yoksa Tanrıyla mı Kıyaslanmalı?
Mehmet DEVECİ
Mehmet DEVECİ
Umre Ziyaretimizden Notlar/3
Nusret AYDEMİR
Nusret AYDEMİR
Yürüyüş (İstikamet)
Mehmet M. GÜLAÇAR
Mehmet M. GÜLAÇAR
BAŞIMIZDA KULAK İSTİYORUZ
Hacı TÜRKAN
Hacı TÜRKAN
Erdoğan Semboldür
Fedakar KIZMAZ
Fedakar KIZMAZ
Raşel, Sen İnsanı Dinden İmandan Edersin!..
Fehmi DEMİRBAĞ
Fehmi DEMİRBAĞ
Ayla Seni Seviyorum
Dr. Yunus ÇOLAKOĞLU
Dr. Yunus ÇOLAKOĞLU
İslam Dünyasında Şiddet ve Mikro Nüfuz Alanları
Mehmet ŞEREFOĞLU
Mehmet ŞEREFOĞLU
Bir Taşeronun Rüyası Olan Kadro
Esan GÜL
Esan GÜL
Çocuklarımız ve Adalet
Aslan DEĞİRMENCİ
Aslan DEĞİRMENCİ
Selahaddin Eyyubi´siz Ortadoğu Arayışı
Said Alioğlu
Said Alioğlu
Musab Aydın
Musab Aydın
Kısa Bir Seyahatten...
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
İstanbul için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:34 08:20 13:17 15:37 17:55 19:29
Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi, Olmaya devlet cihanda, bir nefes sıhhat gibi.

Kanuni Sultan Süleyman
DOLAR
5.4345
EURO
6.1114
İsrail´in Afrika ilgisinin odağı: Nijerya
Afrika´daki kalkınmayı etkileme açısından Nijerya´nın önemli bir ülke olduğunu düşünen İsrail, hedeflerine ulaşmak için bu ülke ile ikili ilişkilere önem veriyor.
Tarih: 12.1.2019 13:19:37

Kenan TOPRAK(*)

Arapların İsrail devletini tecrit etme ve gayrimeşru kılma hedefi karşısında İsrail, politik yalnızlığını gidermek ve ihtiyacı olan uluslararası desteği kazanmak maksadıyla, Afrika ülkeleriyle dost olmayı önemsedi. İsrail´in bu bağlamdaki Afrika açılımı süreci 1956 yılında Gana/Akra´da açılan İsrail konsolosluğuyla başladı. İsrail Dışişleri Bakanı Meir, 1950´lerde İsrail´in Afrika´ya ilgisini “İsrail´in dünyadan izole edildiğini ve BM´de bir arkadaşları olmadığı için Afrika ülkelerine yönelmek” olarak açıklarken, İsrail´in Afrika politikasının özetlemekteydi.

İşlevleri ve söylemleri dikkate alındığında, İsrail´in Afrika politikasını, BM´de kendisine destek verecek ülke sayısını çoğaltmak; destek vermeyen ülkeleri farklı yöntemlerle kendisine muhtaç bırakıp destek vermesini sağlamak; yumuşak güç kullanarak Afrika´da iyi görünmesini sağlayan argümanlar üretip Afrika ülkelerinin sevgisini kazanmak; (özellikle silah satışı, tarım gibi) uzman olduğu alanlarda bağımlılık sağlayarak Afrika´da tekelci ve öncü bir yapıya sahip olmak şeklinde özetleyebiliriz.

İsrail için Sahraaltı Afrika ülkelerinden Nijerya her açıdan önem arz eden bir ülke. Onun Afrika ilgisini bu ülke üzerinden takip etmek uygun olur.

Nijerya-İsrail ilişkileri

Sömürge döneminde Nijerya anayasası federasyon bölgelerinin kendi dış politikalarını kolaylaştırdığı için ve bölge delegasyonlarının kredileri, ekonomik ve teknik yardım konularını müzakere etmek üzere yurt dışına gönderilmesine izin verildiği için, 1958´de Tarım Bakanı Akindeko´nun liderliğindeki Batı bölgesel delegasyonu krediler ve diğer yardımlar için İsrail´i ziyaret etti. Heyet 1959´da bir inşaat şirketinin ve Nijerya´nın su kaynakları geliştirecek şirketin kuruluşuna yardım eden İsrail ile tarım ve kooperatifler alanında bir dizi işbirliği anlaşmasını müzakere etti.

Nijerya´nın 1960´taki bağımsızlığının ardından İsrail bu ülkeyle diplomatik, kültürel ve ekonomik bağlar kurdu. İsrail´in 1960´ta Lagos´ta bir büyükelçilik açmasına izin verildi fakat İsrail´le ilişkiler sürekli sert tartışmalara neden oldu. Ülkenin çoklu etnik ve dini yapısından kaynaklanan karışık duygular nedeniyle, İsrail ile ciddi diplomatik ilişkiler kurma kararında büyük bir ikilem yaşandı. Örneğin Sokoto Sultanı (Kuzey Nijerya Başbakanı) Ahmadu Bello, İsrail devletinin varlığını hiçbir zaman tanımadı. Hükümet ulusal birliği ve istikrarı korumak için din ve etnisite konularında ihtiyatlı davranmak zorunda kaldı. Nijerya hem BM´de hem de Afrika Birliği Örgütü´nde (şimdilerde AU olarak kısaltılan OUA) Arap-İsrail çatışmasında tarafsızlık politikasını savundu. Örneğin 1960-1965 yılları arasında Arap-İsrail sorunu her yıl BM Genel Kurulu´na geldiğinde Nijerya tartışmaların çoğuna katılmaktan kaçındı.

Nijerya-İsrail ikili ilişkileri, yaşanan birçok askeri darbe neticesinde, Nijerya karar vericilerinin etnik-dini yönelimleri nedeniyle değişen politikalarından kaynaklı karmaşık bir konuya dönüştü. Dini meseleler yüzünden ve dış politika bakışlarını da etkilemiş olan İsrail-Filistin çatışması nedeniyle bu ilişkide düşüş yaşandı.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi

1973 Yom Kippur savaşından sonra Nijerya, pek çok Afrika ülkesi gibi İsrail´le ilişkilerini kesti. Eski Afrika Birliği (OAU), Nijerya´nın bu kararını tetiklemede önemli bir rol oynadı. İsrail´in 1960´larda diplomatik amaçlarla başlattığı ve akabinde stratejik ve ekonomik hedefleri de gözettiği Nijerya ilişkileri, 1973 sonrası ivmesini kaybetmesine rağmen, 1990´lar boyunca resmi temasların tekrar tesis edilmesiyle belli bir düzeye ulaştı.

Sahraaltı Afrika ülkeleriyle diplomatik ilişkilerin kesilmesi, İsrail´in bölge ülkeleriyle sürdürdüğü ticari ve ekonomik ilişkileri etkilemedi. İsrail ile bölge ülkeleri arasındaki işbirliği, diplomatlar ve askerlerin yerini alan iş adamları ve tüccarlar tarafından yürütüldü. Bu nedenle, Nijerya ile diplomatik ilişkilerinin kopma dönemlerinde dahi İsrail, neredeyse tüm alt sektörlere dokunarak ülke ekonomisinin köklerine nüfuz edebildi. Nijerya İsrail´in Afrika´daki en büyük ticaret ortağı olarak kaldı; İsrailli şirketler ve İsrailli göçmenler Nijerya´da faaliyet göstermeye devam etti.

Diplomatik ilişkilerin yeniden tesis edilmesi

Mısır ile İsrail arasındaki 1979 Barış Anlaşması Nijerya iç politikasında, İsrail´le diplomatik ilişkilerin yeniden tesis edilmesini gündeme getirdi. İsrail´le diplomatik ilişkilerin koparılmasının ana argümanlardan biri, Afrika kıtasında yer alan Mısır topraklarının İsrail tarafından işgal edilmiş olmasıydı. 1983 yılındaki Nijerya cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasında, İsrail ile ilişkiler konusu öne çıkan üç aday tarafından da dile getirildi.

Babangida yönetimi, 1991 yılında Nijerya eski Dışişleri Bakanı (Binbaşı) Ike Nwachukwu tarafından Tel Aviv´e yapılan resmi ziyaret sonrasında İsrail ile 18 yıl sonra diplomatik ilişkilerini normale döndürdü. 1994-1998 yılları arasında Nijerya- İsrail diplomatik ilişkilerinde düşüş dönemi oldu. Fakat İsrail ile her ne kadar diplomatik ilişkilerde sıkıntılar yaşanıyor olsa da, başta ticaret olmak üzere birçok alanda işbirliğine devam edildi.

Silah satışları ve gelişen ticari ilişkiler

Afrika ülkelerinde yaşayan ve çeşitli alanlarda faaliyet gösteren İsrailli göçmenler, devletleri adına Nijerya ile büyük silah anlaşmalarına aracılık ettiler. İsrail, Nijerya ve diğer Sahraaltı Afrika ülkelerinin büyük silah ve askeri ekipman tedarikçilerinden biri oldu. İsrail´in ilgilendiği Afrika ülkelerinin El Kaide ile mücadele etmeye çalışan ve ağırlıklı olarak Hıristiyan nüfusa sahip ülkeler olması dikkati çekiyor. Nijerya´nın Boko Haram mücadelesinde İsrail´in bu ülkeye silah satışı ve eğitim desteği verdiği biliniyor. Nijerya´da birçok kişi, Nijerya´nın kuzeydoğu kesiminde devam eden Boko Haram isyanının ardındaki güçlerden birisinin İsrail´in olduğunu iddia ediyor.

İsrail´i ziyaret eden ilk Nijerya cumhurbaşkanı 2013 yılında Goodluck Jonathan oldu. Onun döneminde Nijerya-İsrail ilişkilerinin ekonomik cephesinde gelişmeler olduğu gibi, diplomatik cephede de gelişmeler kaydedildi. 2014 yılında BM Güvenlik Konseyinde Filistin´in devlet olarak tanınması için yapılan oylamada Nijerya çekimser oy kullandı. Nijerya´nın politikasındaki belirgin değişim, hem İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu´nun hem de ABD Dışişleri Bakanı John Kerry´nin Goodluck Jonathan´ı arayıp İsrail için destek istemesinden kaynaklanıyordu.

Siyasi uzaklaşma

Buhari döneminde İsrail-Filistin sorununda Nijerya´nın tutumu, sorunun barışçıl yöntemlerle çözmesi yönünde oldu. Nijerya BM kararları ve uluslararası yasalar doğrultusunda, iki devletli çözüm hedefine ulaşmak için karşılıklı saygı, uzlaşma ve güven inşa etmenin gerektiğini savundu. Buhari Filistin halkının hakları konusundaki desteğini her platformda dile getirdi. Liberya´nın başkenti Monrovia´da 2017 haziranında düzenlenen 51. Batı Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi´ne onur konuğu olarak İsrail Başbakanı Netanyahu davet edilince Nijerya toplantıyı boykot etti.

Nijerya-İsrail ilişkilerinde kilit nokta olarak görülen İsrail-Filistin sorununda, ülkenin çoklu etnik ve dini yapısı, etkili bir politika oluşturmayı amaçlayan ulusal bir mutabakat sağlanmasını imkansız hale getiriyor. Nijerya-İsrail ilişkilerinin her iki ülkeye de yarar sağlayacağını savunan Nijeryalı Hıristiyanlar var olmakla beraber, son yıllarda Müslüman elit kesimde de (Filistin meselesi hariç) bu yönde bir eğilim beliriyor. Nijerya hükümeti her ne kadar Filistin konusunda titiz davransa da, İsrail ile ticari konularda işbirliği yapmayı da sürdürüyor.

Ekonomik ve ticari işbirliği

İsrail Afrika´daki politik, stratejik ve ekonomik hedeflerine ulaşmak maksadıyla, biri diplomasi, diğeri teknik yardım olmak üzere iki farklı yol izledi. Dışişleri bakanlığı bünyesinde kurulmuş olan Uluslararası İş Birliği Dairesi´nin (MASHAV) koordinatörlüğü altında, hedef ülkenin özeliklerine göre belirlenen teknik yardımlar yapılıyor. Örneğin Nijerya Haber Ajansı da (NAN) medyayı hedeflerine ulaşmak için bir araç olarak kullanan İsrail´in MASHAV faaliyetlerinin bir parçası. Dinamik ekonomik ilişkiler iki hükümet arasındaki ikili istişareler ve görüşmeleri, iş delegasyonlarının karşılıklı ziyaretlerini, uluslararası fuarlara ve her iki ülkedeki diğer ticari etkinliklere katılımı ve İsrail İhracat ve Uluslararası İşbirliği Enstitüsü tarafından yürütülen ticaretin desteklenmesini içeriyor.

İsrail´in Nijerya´daki ekonomik faaliyetleri, petrol hariç, ekonominin hemen hemen her sektörüne uzanıyor. İsrailli şirketlerin en güçlü varlığı, mesleki beceri ve uzmanlığa sahip oldukları tarımda hissediliyor. İsrail´in ekonomik faaliyetleri otel ve turizm güvenlik (bilgi kontrolü ve istihbarat toplama), enerji ve su projeleri, tarım, tarım endüstrisi, meteoroloji, su ürünleri yetiştiriciliği, bahçecilik ve hayvancılık vb. alanlarda yoğunlaşıyor.

Afrika´daki kalkınmayı etkileme açısından Nijerya´nın önemli bir ülke olduğunu düşünen İsrail, hedeflerine ulaşmak için Nijerya ile ikili ilişkilere önem veriyor. İsrail Afrika ile ilgili politikası güncellemeye ve bulunduğu konum itibariyle Nijerya ile var olan ilişkilerini geliştireceğine dair işaretler veriyor.

(*)Nijerya´da sömürgecilik ve dini gruplar hakkında araştırma yapan Kenan Toprak 2014-2016 yılları arasında Nijerya´da eğitim ve insani yardım çalışmalarında bulunmuştur.








Kaynak: AA

Anahtar Kelimeler: İsrail Afrika ilgisinin odağı Nijerya
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
İyi de İlay Aksoy hanım..
İyi de İlay Aksoy hanım..
Abdurrahman DİLİPAK
Suriye ve Irak´ta da Bir Jacinda Ardern Görülür mü?
Suriye ve Irak´ta da Bir Jacinda Ardern Görülür mü?
Yeni Akit yazarı Kenal Alpay´ın analiz yazısı...
Yeni Putperestlikler
Yeni Putperestlikler
Yaşayan Müslüman mütefekkirlerimizden Atasoy Müftüoğlu´nun “Yeni Putperestlikler” başlıklı analiz yazısı…
Cumhur İttifakı ve korku siyaseti (3)
Cumhur İttifakı ve korku siyaseti (3)
K24 Türkçe´den yazar Vahap Coşkun´un cumhur ittifakı ile ilgili üçüncü yazısı…
Abbas Pirimoğlu yazdı: “Katliamın şifreleri”
Abbas Pirimoğlu yazdı: “Katliamın şifreleri”
Denilmek istenen belli: Dünyanın yeniden paylaşım savaşında sakın Müslümanlar olarak itirazda bulunmayın. Asla Batılı güçlerin yeni paylaşımına ses çıkarmayın.
Murat Bardakçı, İYİ Parti´nin Suriyelilere yönelik ırkçı davranışını “Utanç afişi!” başlıklı yazı ile eleştirdi
Murat Bardakçı, İYİ Parti´nin Suriyelilere yönelik ırkçı davranışını “Utanç afişi!” başlıklı yazı ile eleştirdi
Murat BARDAKÇI
Hasan el Benna ve yol arkadaşları (2)
Hasan el Benna ve yol arkadaşları (2)
Milli Gazete´den yazar Fatma Tuncer´in Hasan El-Benna´nın görüşleri ve vermiş olduğu mücadelesi üzerine kalene almış olduğu yazı serisinin ilkini yayımladığımız gibi, ikincisini de, faydalanılması düşüncesiyle iktibas ederek yayımlıyoruz…
Yeni Zelanda dersleri
Yeni Zelanda dersleri
Mehmet TEKELİOĞLU
Kampanyanın dili sorunlu.. Kıyma makinesine döndü siyaset.. Geçmişten farklı örneklerim var…
Kampanyanın dili sorunlu.. Kıyma makinesine döndü siyaset.. Geçmişten farklı örneklerim var…
Fehmi KORU
Eğitimi kaybettik ama neyse ki dünya değişiyor
Eğitimi kaybettik ama neyse ki dünya değişiyor
Mehmet Ocaktan´ın eğitim durumumuzla ilgili dikkat çeken yazısı...
´İslam dünyasının yükünü çekmek´
´İslam dünyasının yükünü çekmek´
Ahmet TAŞGETİREN
Anzakların torunları
Anzakların torunları
Taha AKYOL
Cemil Meriç Yazdı: Demokrasi
Cemil Meriç Yazdı: Demokrasi
Cemil Meriç´in demokrasi konulu yazısı...
Böyle zulüm görülmüş müdür!
Böyle zulüm görülmüş müdür!
Hayrettin KARAMAN
Türk hazinesi şer güçlerden borç alıyor
Türk hazinesi şer güçlerden borç alıyor
İbrahim Kahveci: 16 yıldır ülkemize gelen 650 milyar dolar yabancı sermayenin ülke ülke dağılımına baktığımızda, bunların yüzde 80´ni aşan kısmının ABD ve AB olduklarını görüyoruz. Bir taraftan her türlü sermaye desteği gerçekleşecek, ama diğer yandan ‘şer güç´ teorisini söyleyeceğiz.