Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Necip CENGİL
Necip CENGİL
“Paradigmaların İflası ve İflas Erteleme”
Seyit Ahmet UZUN
Seyit Ahmet UZUN
Eş Seçiminde Sorumluluk/1
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
Prof. Dr. Bilal SAMBUR
Ortadoğu bilinmezliğinde Amerika
Ramazan KAYAN
Ramazan KAYAN
Modernizmin serüveni
Mustafa DOĞU
Mustafa DOĞU
Şemşamer Mezhepliler!
Nejdet DEMİREL
Nejdet DEMİREL
Kadın Erkek Eşitliği ve Batının İki Yüzlülüğü
Hasan ŞEREFOĞLU
Hasan ŞEREFOĞLU
Şiddet Sarmalında İstikamet Kaybetmek
Bülent ACUN
Bülent ACUN
Meclis-i Beyan´da deizm ateizm
Ramazan Keskin
Ramazan Keskin
Adalet
Mehmet BEYHAN
Mehmet BEYHAN
Güney Çin Denizi´nden Doğu Akdeniz´e
Abdulbaki ÇAĞATAY
Abdulbaki ÇAĞATAY
KUR´AN DIŞI VAHİY
Bayram YILMAZ
Bayram YILMAZ
BÖRÜ
Davut GÜLER
Davut GÜLER
Trump´ın Suriye´den Çekilme Kararı ve Muhtemel Gelişmeler
Ömer Naci YILMAZ
Ömer Naci YILMAZ
Erdoğan´ı Davet Ettiklerine Bakın
Yusuf YAVUZYILMAZ
Yusuf YAVUZYILMAZ
İslam aklı
Ali BULAÇ
Ali BULAÇ
İki Fatih!
 Dr. Ali YALÇIN
Dr. Ali YALÇIN
Müslümanlar Açısından Yüzün Yeniden İnşası
Aziz DARICI
Aziz DARICI
İnsan Şartlı Sevince...
Turan YAMAN
Turan YAMAN
Ahmed Han (1817-1898)/Hindistanlı Fikir Adamı
Nevzat KAYA
Nevzat KAYA
İttihadımızın Önündeki Fitne: Hased
Cafer AKDENİZ
Cafer AKDENİZ
Darbe ve Direniş
Selvigül ŞAHİN
Selvigül ŞAHİN
Örnek Şahsiyet: Öğretmen Dursun Mehmet Şahin
Ziya GÜNDÜZ
Ziya GÜNDÜZ
Büyük Yürüyüşler Okumakla Başlar!
Necla Arpa GÜLAÇAR
Necla Arpa GÜLAÇAR
İnsan ve Hürriyet
Enes TARIM
Enes TARIM
Dervişlerden Kurtulma Kılavuzu
Mustafa GÜL
Mustafa GÜL
Kaşıkçı Cinayeti ya da Üç Maymunu Oynamak
Mustafa AYGÜN
Mustafa AYGÜN
Tarih Bilinci ve Müfredattaki Dozu
Ferhat Özbadem
Ferhat Özbadem
Âşık Çelebi´nin Meşâ´irü´s-Şuarâ Tezkiresi
Abdülhamit KAHRAMAN
Abdülhamit KAHRAMAN
Aileye Sahip Çık!
Sait ALİOĞLU
Sait ALİOĞLU
Yılbaşı Kutlamak Da Ne Ola Ki…
F. Yılmaz ALTUNÖZ
F. Yılmaz ALTUNÖZ
Kültür Emperyalizmi ve Yılbaşı
Dr. Necmettin Acar
Dr. Necmettin Acar
Suudi Rejimini Bekleyen Asıl Tehlike Taht Kavgaları
Şakir KURTULMUŞ
Şakir KURTULMUŞ
‘Babamdan Bana Hüzün Kaldı Yalnızlığı Çok Sevdim´
Esat HOCALAR
Esat HOCALAR
Manzarayı Umumiye
Muhammet YETİŞ
Muhammet YETİŞ
Gençliğin Gidişatı ve Furkan Doğan Örnekliği
Ümit AKTAŞ
Ümit AKTAŞ
“Diriliş Pastası”
Ramazan DEVECİ
Ramazan DEVECİ
Peygamberimizin Örnek Kişiliği…
Muhittin BAĞCI
Muhittin BAĞCI
Uyanış
Nuri YILMAZ
Nuri YILMAZ
Çözüme Gerçekten Hazır mıyız ?
Celal TAHİR
Celal TAHİR
Ehliyet, Liyakat ve Sadakat
Mustafa Sefa ÇAKIR
Mustafa Sefa ÇAKIR
Ey Aziz Öğretmen!
Cüneyt TORAMAN
Cüneyt TORAMAN
Türkiye´nin Gündemi ‘Sağanak Yağmur´ Gibi: Brunson, Af Teklifi, Kaşıkçı ve Andımız
Hasan POSTACI
Hasan POSTACI
Kültürel İslam´dan İslami Varoluşçuluğa
Mehmet AKTAŞ
Mehmet AKTAŞ
Lebbeyk, Allahümme lebbeyk!..
Yakup GÜLER
Yakup GÜLER
Darbelerle Gelişen Türkiye!
Nusret AYDEMİR
Nusret AYDEMİR
EĞİTİM SERENCAMIMIZ!
Serdar ÇALIŞ
Serdar ÇALIŞ
ZAM.....
Zeynep HAŞEMİ
Zeynep HAŞEMİ
İyilik Meşalesi
Mesut AYDIN
Mesut AYDIN
Bir Eğitim Ayı Ramazan (HUTBE)
Nezir ERGENÇ
Nezir ERGENÇ
İnsan Hayvanla mı Yoksa Tanrıyla mı Kıyaslanmalı?
Mehmet DEVECİ
Mehmet DEVECİ
Umre Ziyaretimizden Notlar/3
Nusret AYDEMİR
Nusret AYDEMİR
Yürüyüş (İstikamet)
Mehmet M. GÜLAÇAR
Mehmet M. GÜLAÇAR
BAŞIMIZDA KULAK İSTİYORUZ
Hacı TÜRKAN
Hacı TÜRKAN
Erdoğan Semboldür
Fedakar KIZMAZ
Fedakar KIZMAZ
Raşel, Sen İnsanı Dinden İmandan Edersin!..
Fehmi DEMİRBAĞ
Fehmi DEMİRBAĞ
Ayla Seni Seviyorum
Dr. Yunus ÇOLAKOĞLU
Dr. Yunus ÇOLAKOĞLU
İslam Dünyasında Şiddet ve Mikro Nüfuz Alanları
Mehmet ŞEREFOĞLU
Mehmet ŞEREFOĞLU
Bir Taşeronun Rüyası Olan Kadro
Esan GÜL
Esan GÜL
Çocuklarımız ve Adalet
İbrahim GEZER
İbrahim GEZER
Vicdanımız Kanıyor!
Aslan DEĞİRMENCİ
Aslan DEĞİRMENCİ
Selahaddin Eyyubi´siz Ortadoğu Arayışı
Nejdet DEMİREL
Nejdet DEMİREL
Said Alioğlu
Said Alioğlu
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
İstanbul için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:34 08:20 13:17 15:37 17:55 19:29
Bize karşı silah taşıyan, bizden değildir

Hz. Muhammed
DOLAR
5.3429
EURO
6.0908
Adalet ve Sosyal Adalet ya da Gazali´de adalet fikri
Sabri Orman´ın; Gazali´nin “adalet" anlayışının, “sosyal adalet"e dair izler barındırdığı düşüncesinden hareketle kaleme aldığı “Gazali, Adalet ve Sosyal Adalet" kitabını Dünya Bizim´den Arzu Neslihan Akcan değerlendirdi.
Tarih: 15.12.2018 18:08:50

“Adalet” teriminin yazılı tarih kadar eski ama “sosyal adalet" teriminin daha modern bir hadise olduğuna değinen Orman, Gazali´nin adalet meselesinin ilahi ve beşeri adalet olmak üzere iki başlık altında incelenebileceğine değinir. İlahi adalet ile Allah´ın tüm varlık âlemi karşısındaki adaleti kastedilirken beşeri adaletin öznesi insandır. İlahi adaletin öznesi olan Allah´ın adaletinin insanların adaletine benzemediği düşüncesine sahip olan Gazali´ye göre ilahi adalet, “Allah´ın kulları arasında taksim ettiği (bölüştürdüğü) rızık ve ömür, sevinç ve hüzün, acizlik ve kudret, iman ve küfür, itaat ve isyan gibi her şey, bütünüyle içinde hiç zulüm olmayan mutlak adalet ve içinde hiç haksızlık olmayan katıksız hak(kaniyet)tir.”

Beşeri adaleti de kendi içinde ferdi ve sosyal adalet olarak ikiye ayırmak mümkündür. Gazali, ferdin veya bireyin içinde taşıdığı ilim kuvveti, gazap kuvveti, şehvet kuvveti ve bunların birleşiminden doğan adalet kuvvetinden ahlaki adaletin doğduğunu söyler. Ahlaki adaletin diğer tüm adalet dallarının temeli olarak gören Gazali, insanın içinde sağladığı adaletin aileden başlayarak sosyal ortama yayılacağını ve devlete kadar ulaşacağını savunur.

Sosyal adalet: Toplumun aksayan yönlerinde eşitlik ve hakkaniyet

Sosyal adalet teriminde görüş birliği olmadığı gibi pek çok tanımlama girişimi mevcuttur. En genel anlamıyla; toplumun aksayan ve adaletsiz yönlerinin eşitlik, hak ediş veya hakkaniyet gibi ilkeler açısından eleştirilmesi ve yine bu ilkeler ışığında geliştirilmeye çalışılması sosyal adaletin konusunu teşkil eder. Gazali´nin düşüncesinde, sosyal adalet eyleminin öznesinin dört temel versiyonu vardır: Fert, toplum, devlet ve çift özneli olan durumlar. Ferdi adalette özne-nesne çakışması söz konusu iken sosyal adalette ise özneler çeşitlilik göstermektedir. Bir tarafta fert, toplum ve devlet şeklinde sıralanan tekli özneler, diğer tarafta zekâtın temsil ettiği çift özneli sosyal adalet türü mevcuttur. Zekâtın varlıklılardan muhtaçlara bir servet ve kıymet transferi olduğunu söyleyen Gazali, zekâtın tam anlamıyla çift özneli bir sosyal adalet kurumu olduğunu belirtir.

Gazali, kişinin adaleti sağlama ve zulümden kaçma eyleminin tek başına yeterli olmayacağını,  yanında “karşıdakinin menfaatine olacak şekilde davranma” olarak tanımladığı “ihsan" seviyesine ulaşmanın gerekliliğine değinir. Ona göre ihsan, bir ikram ve karşılıksız verme eylemidir. Adaletin zıddı olarak zulmün doğduğunu belirten Gazali, zulüm nosyonu üzerinden adalet tanımlamaları yapar: “Zulümden kaçınma, zulmü terk etme veya başkasına zarar vermeme.” İslam dinini referans alan düşünür, “farz-ı ayn" ve “farz-ı kifaye" kavramları bağlamında adalet ve sosyal adaleti açıklar. Farz-ı ayn kişisel veya bireysel sorumluluk alanını ifade ederken farz-ı kifaye ise kolektif veya sosyal sorumluluk alanını teşkil eder. Farz-ı kifayede sorumlu, mükellef veya yükümlü bir bütün olarak toplumdur. Buradaki sorumluluklar; dini konular, insan hayatıyla ilgili olanlar ve bu ikisinin birleşiminden doğanlardır. Gazali, sosyal adalet anlayışında dinin, nefsin, aklın, neslin ve malın korunmasını gerekli görür. Bunların korunmasına “maslahat" adını verir. Maslahat; zorunlu, kesin ve bütünsel olmalıdır.

Genel olarak bakacak olursak Gazali, mağduriyetlerin önlenmesi ve adaletin tesis edilmesinin çaresi olarak her seviyede sosyalin ön plana çıkarılması gerekliliğini savunur. Burada Gazali´nin asıl savunduğu adalet, sosyal adalet türüdür. Bireyin içinden başlayarak aileye, topluma oradan devlete kadar ulaşır.  Buna göre adalet her bireyin içinde taşıdığı bir değer haline geldiğinde aileler, toplumlar, devletler ve hatta tüm dünyaya adalet hükmedecektir. Ancak ne var ki insanın içinde iyi-kötü dengesi mevcut olduğundan her bireyin iç dünyasına -doğası gereği-  adaletin hükmetmesi olanağı yoktur. İşte bu iyi-kötü dengesi nedeniyle bireyin içinde mutlak bir adalet kurması söz konusu olamaz ve bireyden başlayarak topluma yayılan sosyal adaletten bahsetmek de pek mümkün olmaz. Yani sosyal adalet aslında olması istenen ütopik bir düşünceden ibarettir. Sosyal adalet insanın içindeki kötüye “dur" demesidir, diyebilmesidir. Ancak insanın doğası gereği bu pek de mümkün görünmemektedir.

Sabri Orman, “Gazali, Adalet ve Sosyal Adalet", İktisat Yayınları.








Kaynak: Dünya Bizim

Anahtar Kelimeler: Adalet Sosyal Adalet Gazali adalet fikri
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yetkin Düşünce´de Tanrı Sorunu
Yetkin Düşünce´de Tanrı Sorunu
Mustafa TEKİN(*)
Çıra Genç´ten Çıkan Kitaplar Raflardaki Yerini Aldı
Çıra Genç´ten Çıkan Kitaplar Raflardaki Yerini Aldı
Çıra Yayınları bünyesinde kurulan Çıra Genç "Özne ve Örnek Bir Nesil" şiarını kendine hedef bilerek kitaplarını çıkarmaya devam ediyor.
Yerel Siyaseti Etkileyen Faktörler ve Yerel Yönetimler
Yerel Siyaseti Etkileyen Faktörler ve Yerel Yönetimler
Murat Sezik; Özgün İrade Dergisi Ocak sayısında, Yerel Siyaseti Etkileyen Faktörler ve Yerel Yönetimler başlıklı yazısında "Türkiye´nin eski başbakanlarından Adnan Menderes´te skandal siyasetine maruz kalmış ve sonunda üç arkadaşı ile birlikte idam edilmiştir." dedi.
Bosna´nın Milli Şairi Cemallettin Latiç Aliya´yı Anlattı
Bosna´nın Milli Şairi Cemallettin Latiç Aliya´yı Anlattı
Bosna Hersek Milli Marşının yazarı, Aliya´nın hapishane ve mücadele arkadaşı ve ona 12 yıl kültür danışmanlığı yapan Cemalettin LATİÇ´i Aksa Eğitim ve Dayanışma Vakfı (AKDAV)geçtiğimiz 22 Aralık´ta misafir etti. Bosna´nın Milli şairi Latiç´in yaptığı konuşmadan notlar Özgün İrade Dergisi´nde yer almaktadır.
Özgün İrade Dergisi 2019 Ocak(177.) Sayısı Çıktı!
Özgün İrade Dergisi 2019 Ocak(177.) Sayısı Çıktı!
Derginin bu sayısında, ‘Beleiyeler ve yerel siyaset´ konusuna ağırlık verildi.
İlhami Işık´tan ‘çocuk kitapları´ tanıtımı; “Kuzularla saklambaç”
İlhami Işık´tan ‘çocuk kitapları´ tanıtımı; “Kuzularla saklambaç”
Yeni Yüzyıl Gazetesi yazarı İlhami Işık´ı, Çıra Çocuk serisinde yayımlanan, Av. Mehmet Ali Başaran´ın kaleminden çıkmış bulunan üç çocuk kitabı ile ilgili bir değerlendirme yazısı...
Bunların Hepsini Okudun mu?
Bunların Hepsini Okudun mu?
Milat Gazetesi yazarı Mustafa Uçurum, “Bunların Hepsini Okudun mu?” başlıklı yazısında, genel anlamda, ‘kişiye ait´bir kitaplıkta bulunan kitaplarla ilgili olarak, insanların ‘kitap okuma´ya yönelik sorduğu soru/lar üzerinden kitap kültürü ile ilgili görüşlerini dile getirmektedir.
İktibas Dergisi Ocak 2019 sayısı çıktı
İktibas Dergisi Ocak 2019 sayısı çıktı
Derginin bu sayısında “Tarihselciliğin Serencamı” başlığı altında, uzun bir süredir, İslam´ı ‘seküler Batı mantalitesi içerisine yerleştirme suretiyle Müslümanları da seküler kılmanın telaşı içerisinde bulunan çevrelerin, son dönemde de tarihselciliği gündeme taşıma serüvenini işleniyor.
Bize Gelen Dergiler
Bize Gelen Dergiler
Davet Mektebi dergisi ile Köklü Değişim Dergisi Aralık 2018 sayıları çıktı!
Kapitalizmin modern insana dayattığı serap: Sürekli mutluluk
Kapitalizmin modern insana dayattığı serap: Sürekli mutluluk
Zygmunt Bauman: “Emniyetli mutluluk durumu erişebilir olmadığı için arayışta olanları mutlu tutabilen tek şey, elden sürekli kayıp giden bu zor hedefin takibidir. Mutluluğa giden bu yolda bitiş çizgisi yoktur. Görünüşte araçlar amaçlara dönüşür.
Osmanlılarda Sahaflık ve Sahaflar Adlı Eser Üzerine Bir Değerlendirme
Osmanlılarda Sahaflık ve Sahaflar Adlı Eser Üzerine Bir Değerlendirme
Kitap Haber´den Uğur Cumalıoğlu, Osmanlıda sahaflık ve sahaflara dair bir değerlendirmede bulundu…
Erguvan´dan yeni bir kitap: Oyunun Kuralları
Erguvan´dan yeni bir kitap: Oyunun Kuralları
Tacettin Kıyıcı´nın Erguvan Yayınevi´den çıkan eseri ‘Oyunun Kuralları´ okuyucusuyla buluştu.
Kadim Tarihiyle İslambol Şiirleri
Kadim Tarihiyle İslambol Şiirleri
Edip Yağmurlu´nun İslambol şiirleri kitabı Erguvan Yayınları arasından çıktı.
HASAN el- BASRÎ; Hayatı, İlmi Kişiliği ve Kelâm İlmindeki Yeri
HASAN el- BASRÎ; Hayatı, İlmi Kişiliği ve Kelâm İlmindeki Yeri
Çıra Yayınları arasından çıkan, Mehmet Kubat´a ait olup Tabiin´den sayılan Hasan el- Basrî´nin hayatı, ilmi kişiliği ve onun kelâm ilmindeki yerini tespit sadedinde kaleme almış olduğu “Hasan el- Basrî´ adlı eseri, sahasında önemli bir boşluğu doldurmaktadır.
Bir çocuğun gözünden cami ve namaz
Bir çocuğun gözünden cami ve namaz
İsmail Demirbaş, bir çocuğun yüreğinden diline akseden kelimelerle kaleme aldığı ´Yeryüzü Bize Mescit Kılındı´ kitabına günlük türünün ilginç bir örneğini sunuyor. Eser ile ilgili olarak. Dünyabizim´den Ayşenur Ünal bir değerlendirme yazısını kaleme aldı.